|
| Koningin Juliana loopt tijdens haar bezoek aan Suriname in oktober 1955 over uitgespreide ‘angisa’s’. (Foto: Nationaal Archief) |
“Op deze foto zien we koningin Juliana in 1955 in Suriname. Onder het toeziend oog van minister-president Johan Ferrier loopt de koningin over kleurrijke hoofddoeken die door vrouwen als welkomstgebaar zijn neergelegd. Het is een iconisch beeld. De pers berichtte over een massaal toegestroomde menigte die zag hoe Juliana over een koninklijk tapijt kon lopen. Ook in latere historische studies is deze gebeurtenis geduid als een traditioneel gebaar van respect.”
Tijdens de presentatie van het onderzoek De rol van het Huis Oranje-Nassau in de koloniale geschiedenis van Nederland kreeg het beeld een andere duiding.
Historicus Esther Captain presenteerde de resultaten van het driejarige onderzoek naar de betrokkenheid van het Huis Oranje-Nassau bij het koloniale verleden. Volgens haar was het neerleggen van angisa’s door Creools-Surinaamse vrouwen en van orni’s door Hindoestaans-Surinaamse vrouwen bij koninklijke ontvangsten door het koloniale gezag voorgeschreven. Het ging volgens haar dus niet om een spontaan cultureel gebruik, maar om een ceremonieel dat binnen de koloniale machtsverhoudingen was georganiseerd.
Al in 1948 noemde Statenlid Leo Eliazer het neerleggen van hoofddoeken voor leden van de koninklijke familie een “afgodische gewoonte” die volgens hem niet paste bij een vrij volk.
Ook dominee Edgar Loswijk vertelde over zijn moeder. Zij weigerde in 1943 bij het bezoek van prinses Juliana haar hoofddoek neer te leggen, omdat zij dit vernederend vond. Zij zei:
“Je kunt niet iemand over je hoofddoek laten lopen en hem daarna weer op je hoofd zetten. Dat kan niet.”
De koloniale machtsverhoudingen
Captain plaatste het beeld in de bredere koloniale machtsverhoudingen. Volgens haar was het enthousiasme voor het Huis Oranje-Nassau niet alleen een spontane uiting van betrokkenheid. Het ontstond binnen een ongelijke machtsverhouding en werd mede gevormd door een bewust gevoerd cultuurbeleid.
Het onderzoek naar het koloniale verleden van de Oranjes is op 2 oktober 2026 gepresenteerd en aangeboden aan koning Willem-Alexander. Lees verder: Oranjes profiteerden meer van kolonialisme dan zij het vormgaven .
