Hoewel vaak wordt gezegd dat de slavernij in Suriname in 1863 werd afgeschaft, begon daarna een nieuw hoofdstuk van uitbuiting: dat van de contractarbeiders uit Brits-Indië (het huidige India). Lees ook meer over dit onderwerp op deze pagina over het slavernijverleden van Suriname en Nederland. Met toestemming van koning Willem III werden ongeveer 34.000 Indiase arbeiders naar Suriname gebracht om op plantages te werken.
Deze contractarbeiders moesten onder zware omstandigheden vijf jaar arbeid verrichten. Wie weigerde, kreeg te maken met straffen. Historici wijzen erop dat dit systeem in veel opzichten leek op slavernij.
Video: contractarbeid in Suriname uitgelegd
Bekijk onderstaande video voor meer uitleg over de geschiedenis van contractarbeiders in Suriname:
De komst van de Lalla Rookh
In 1873 arriveerde de eerste groep contractarbeiders met het schip Lalla Rookh in Suriname. De reis vond plaats onder zware omstandigheden. Eenmaal aangekomen werden zij ondergebracht in voormalige slavenbarakken en moesten zij het werk van de tot slaaf gemaakten overnemen.
De belofte van een beter leven bleek al snel een illusie. Lage lonen, lijfstraffen en afhankelijkheid van opzichters zorgden voor uitbuiting en grote onvrede onder de arbeiders.
Wie was Janey Tetary?
Janey Tetary was een van de bekendste verzetsstrijders onder de contractarbeiders in Suriname. Ze vertrok op 24-jarige leeftijd vanuit India naar Suriname, samen met haar baby, in de hoop op een beter leven. Haar was verteld dat ze voor de overheid zou werken zonder zware fysieke arbeid.
Op 26 november 1880 kwam zij aan in Suriname. In plaats van de beloofde omstandigheden werd ze direct naar plantage Zorg en Hoop gestuurd, waar ze zwaar werk moest verrichten en onder slechte omstandigheden leefde.
Verzet tegen onderdrukking
Vanaf haar aankomst kwam Janey Tetary in verzet tegen de slechte behandeling van contractarbeiders. De arbeiders kregen te maken met geweld, honger en uitbuiting. Hun loon werd vaak onthouden als opzichters hun werk onvoldoende vonden.
Na jaren van spanningen kwam het op 24 september 1884 tot een opstand. De contractarbeiders probeerden eerst te onderhandelen over betere omstandigheden, maar zonder succes. De situatie escaleerde toen soldaten de plantage omsingelden.
Hoewel de arbeiders geen wapens hadden, boden zij weerstand met stenen en andere voorwerpen. Tijdens deze opstand werd Janey Tetary van achteren neergeschoten en gedood.
Herinnering en erkenning
Lang stond op de Gravenstraat in Suriname een borstbeeld van Barnet Lyon, de opzichter die verantwoordelijk was voor harde maatregelen tegen contractarbeiders. Dankzij de campagne "Tetary moet opstaan" is dit vervangen door een standbeeld van Janey Tetary.
Haar verhaal is een belangrijk onderdeel van de geschiedenis van contractarbeid en verzet in Suriname, en verdient blijvende aandacht.
