Wie was de eerste Zwarte man of vrouw op de Nederlandse televisie? Wie was de eerste Zwarte arts? En wie was de eerste Zwarte verzetsvrouw van Nederland? Vragen die vaak terugkeren tijdens Black History Month.
In de Verenigde Staten wordt Black History Month in februari gevierd. In Nederland kennen we sinds 2016 de Black Achievement Month in oktober. Toch kent ook Nederland een lange en rijke Zwarte geschiedenis, die vaak onderbelicht blijft.
Film en televisie
Film
Arthur Monkau was de eerste Zwarte filmacteur in Nederland. Hij speelde in 1936 in de speelfilm De ballade van den hoogen hoed. Monkau werd geboren in Suriname.
Pim de la Parra was de eerste filmmaker van Surinaamse afkomst in Nederland. Hij regisseerde, schreef en produceerde tientallen films en ontving in 1991 het Gouden Kalf voor zijn gehele oeuvre.
Televisie
Donald Jones groeide na zijn komst uit de Verenigde Staten in 1954 uit tot de eerste Zwarte televisiester in de Nederlandse showbizz.
Eugènie Herlaar was in 1975 de eerste Zwarte én eerste vrouwelijke nieuwslezer van het NOS Journaal. Zij werd geboren op Curaçao.
Noraly Beyer was vanaf 1977 de eerste vaste Zwarte nieuwspresentator van het NOS Journaal en presenteerde het nieuws elf jaar lang.
Gerda Havertong werd in 1985 de eerste Zwarte actrice bij de Nederlandse versie van Sesamstraat. Zij sprak zich later publiekelijk uit tegen Zwarte Piet.
Guilly Koster en Ivette Forster presenteerden in 1988 de eerste Zwarte talkshow op de Nederlandse televisie: Bij Lobith.
Jandino Asporaat is de eerste commercieel succesvolle Zwarte stand-up comedian in Nederland. Hij bereikte in 2011 landelijke bekendheid met De Dino Show en uitverkochte theatertours.
Akwasi, echte naam Akwasi Owusu Ansah, werd in 2022 de eerste Zwarte voorzitter van een publieke omroep: Omroep ZWART.
Kunst en cultuur
Theater
Otto Sterman was in 1935 de eerste Zwarte acteur op het Nederlandse toneel.
Romana Vrede werd in 2017 de eerste Zwarte actrice die de Theo d'Or won voor beste vrouwelijke hoofdrol.
Literatuur
Lou Lichtveld (Albert Helman) was de eerste invloedrijke schrijver van Surinaamse afkomst in de Nederlandse literatuur.
Bea Vianen was in 1969 de eerste Surinaamse schrijver met een roman bij een Nederlandse uitgeverij.
Astrid Roemer won in 2015 als eerste Zwarte schrijver de P.C. Hooftprijs en in 2021 de Prijs der Nederlandse Letteren.
Sport
Voetbal
Constant Cremer was in 1902 de eerste Zwarte voetballer in Nederland.
Humphrey Mijnals was in 1960 de eerste Zwarte speler van Surinaamse afkomst in het Nederlands elftal.
Ruud Gullit werd in 1989 verkozen tot Europees én Wereldvoetballer van het Jaar.
Verzet, denken en maatschappelijke verandering
Anton de Kom was een van de belangrijkste Zwarte verzetsstrijders en denkers in de Nederlandse geschiedenis. Zijn boek Wij slaven van Suriname is sinds 2020 opgenomen in de Canon van Nederland.
Boy Ecury was de eerste Zwarte verzetsstrijder van Antilliaanse afkomst en kreeg na de oorlog een staatsbegrafenis.
Philomena Essed werd bekend door haar baanbrekende onderzoek naar alledaags racisme in Nederland.
