Hoe ervaren Surinaamse professionals de Nederlandse filmindustrie? En wat is er nodig om representatie verder te laten gaan dan alleen wie er voor de camera staat? In de interviewserie Over Kleur Gesproken, geproduceerd door het Nederlands Film Festival (NFF) en platform KLEUR, delen vier Surinaamse professionals hun ervaringen en visie: Werner Kolf, Yootha Wong-Loi-Sing, Jurgen Lisse en Joan Tjon a Hie. De serie begon in 2022.
Hun gesprekken belichten verschillende kanten van representatie in de filmsector. Kolf spreekt over eigenaarschap en zeggenschap over producties, Wong-Loi-Sing over representatie en de werkcultuur op de set, Lisse over belichting en de manier waarop verschillende huidkleuren in beeld worden gebracht, en Tjon a Hie over make-up, haar en de vakkennis die daarvoor nodig is.
Samen laten de vier gesprekken zien dat representatie in film niet alleen draait om wie er voor de camera staat. Het gaat ook om wie verhalen ontwikkelt en beslissingen neemt, hoe mensen in beeld worden gebracht, welke kennis aanwezig is en hoe professionals op de werkvloer worden behandeld.
Wat is Over Kleur Gesproken?
Over Kleur Gesproken is een interviewserie waarin professionals uit de Nederlandse film- en televisiewereld spreken over diversiteit, representatie en de praktijk achter de schermen. De serie kijkt daarmee verder dan de vraag wie we op het scherm zien.
Voor makers en publiek met een Surinaamse of bredere Caribische achtergrond is die blik relevant. Representatie gaat immers niet alleen over zichtbaarheid, maar ook over de vraag wie verhalen ontwikkelt, wie beslissingen neemt en welke kennis op een filmset aanwezig is.
1. Werner Kolf over eigenaarschap en besluitvorming
Acteur en producent Werner Kolf richt zich op een onderdeel dat minder zichtbaar is voor het publiek: de besluitvorming achter een filmproductie. Wie zit aan tafel wanneer verhalen worden ontwikkeld? Wie bepaalt welke projecten worden gefinancierd? En hoeveel ruimte krijgen makers om hun eigen perspectief te behouden?
Vanuit dat perspectief gaat representatie volgens Kolf verder dan een diverse cast. Ook bij productie, financiering en de ontwikkeling van scenario's is vertegenwoordiging van belang. Voor Surinaamse en Caribische makers raakt dit direct aan de vraag wie niet alleen wordt afgebeeld, maar ook zeggenschap heeft over het verhaal.
2. Yootha Wong-Loi-Sing over representatie en de werkvloer
Actrice Yootha Wong-Loi-Sing kijkt naar de dagelijkse praktijk op de filmset. Representatie betekent volgens deze invalshoek niet alleen dat verschillende groepen zichtbaar zijn, maar ook dat professionals zich tijdens het werk veilig en gerespecteerd kunnen voelen.
In haar gesprek komen onder meer subtiele micro-agressies, professionele omgangsvormen en de behoefte aan een veilige werkomgeving aan bod. Ook vergelijkt Wong-Loi-Sing haar ervaringen in Nederland met haar ervaringen in de Verenigde Staten. Daarmee raakt het gesprek aan een bredere vraag: hoe inclusief is de filmset voor de mensen die er werken?
3. Jurgen Lisse over belichting en verschillende huidkleuren
Voor cinematograaf en Director of Photography Jurgen Lisse ligt een belangrijk deel van representatie in de beeldtaal zelf. Hoe worden verschillende huidkleuren in beeld gebracht? Welke kennis heeft een filmploeg nodig om ervoor te zorgen dat acteurs goed en natuurgetrouw worden belicht?
Lisse bespreekt de technische en esthetische kant van cinematografie en de historische invloed van technieken die niet altijd zijn ontwikkeld met alle huidtinten in gedachten. Daarmee laat zijn verhaal zien dat inclusiviteit ook een vakinhoudelijke kwestie is. Camera, licht en kennis van huidtinten bepalen mede hoe mensen uiteindelijk op het scherm worden weergegeven.
4. Joan Tjon a Hie over make-up, haar en vakkennis
Make-up artist en grimeur Joan Tjon a Hie brengt een ander, vaak minder zichtbaar onderdeel van filmproductie onder de aandacht: de kennis en vaardigheden die nodig zijn voor verschillende huid- en haartexturen.
Goede representatie begint volgens deze benadering al voordat een acteur voor de camera staat. Een professionele grime- en haarafdeling moet beschikken over de juiste producten, technieken en kennis om uiteenlopende huid- en haartypen goed te kunnen behandelen.
Daarnaast gaat Tjon a Hie in op de werkcultuur achter de schermen, waaronder omgangsvormen, onbewuste vooroordelen en opmerkingen die als onschuldig kunnen worden bedoeld, maar anders kunnen worden ervaren.
Waarom deze gesprekken relevant zijn voor Surinaamse en Caribische makers
De vier gesprekken laten verschillende schakels in de Nederlandse filmindustrie zien. Werner Kolf kijkt naar eigenaarschap en besluitvorming, Yootha Wong-Loi-Sing naar de werkvloer, Jurgen Lisse naar cinematografie en belichting en Joan Tjon a Hie naar make-up, haar en professionele vakkennis.
Juist die verschillende perspectieven maken duidelijk dat representatie niet op één plek in het productieproces begint of eindigt. Het gaat om de vraag wie verhalen vertelt, wie beslissingen neemt, hoe mensen in beeld worden gebracht, welke kennis aanwezig is en hoe professionals op de set worden behandeld.
Voor Surinaamse en Caribische makers betekent dat dat zichtbaarheid voor de camera slechts één onderdeel van representatie is. Ook de mensen en expertise achter de schermen bepalen mede welke verhalen worden verteld en hoe gemeenschappen uiteindelijk in beeld worden gebracht.
